De zeldzaamste borstkanker blijft vaak onopgemerkt

Een harde knobbel in de borst roept vrijwel meteen angst op. Meestal blijkt het gelukkig om een goedaardige afwijking te gaan. Maar soms schuilt er iets zeldzaams en onverwachts achter: de phyllodes-tumor. Deze bijzondere vorm van borstkanker verdient meer bekendheid.

Een phyllodes-tumor is een zeldzame borsttumor die ontstaat in het bindweefsel van de borst, en niet in de melkgangen zoals bij de meeste borstkankers. De naam phyllodes komt uit het Grieks en betekent “bladachtig”, een verwijzing naar het typische uiterlijk van de tumor onder de microscoop. Phyllodes-tumoren vormen minder dan 1% van alle borsttumoren. Ze kunnen zowel goedaardig als kwaadaardig zijn, en zitten er soms ook tussenin. Juist die onvoorspelbaarheid maakt deze aandoening complex.

Goedaardig, borderline of kwaadaardig

Artsen delen phyllodes-tumoren in drie categorieën in: goedaardig (zaait niet uit, maar kan wel terugkomen na verwijdering), borderline (heeft kenmerken van zowel goedaardig als kwaadaardig) en kwaadaardig (kan snel groeien, maar zaait zelden uit). Ongeveer 10–20% van de phyllodes-tumoren is kwaadaardig.

Phyllodes-tumoren komen het vaakst voor bij vrouwen tussen de 35 en 55 jaar. Ze kunnen echter ook jongere vrouwen treffen en in uitzonderlijke gevallen mannen. Er is geen duidelijke oorzaak bekend, en ze lijken niet samen te hangen met hormonale factoren zoals zwangerschap of anticonceptie. Het meest opvallende symptoom is een snelgroeiende, pijnloze knobbel, meestal stevig en duidelijk voelbaar. Als de knobbel wat groter wordt, kan hij zorgen voor spanning of roodheid van de huid. Omdat deze tumor vaak lijkt op een goedaardig bindweefselgezwel, wordt hij aanvankelijk onderschat. De knobbel wordt zichtbaar met een mammografie of echografie, maar voor een correcte diagnose is minstens een biopsie nodig. Soms blijft de twijfel bestaan en geeft het labo-onderzoek van de knobbel na de operatie pas definitief uitsluitsel. Dat kan heel verwarrend zijn. Wat aanvankelijk onschuldig genoemd werd, blijkt dan soms toch kwaadaardig.

Een phyllodestumor moet altijd volledig verwijderd worden, met een ruime marge. Dat maakt dat een enkele keer zelfs een borstamputatie noodzakelijk is. Chemotherapie en hormoontherapie komen er niet aan te pas. Bestraling wordt soms toegepast als de tumor blijft terugkeren. Daarom moeten personen die een phyllodestumor hadden, ook blijvend opgevolgd worden met regelmatige controles. De prognose is meestal goed, ook bij de kwaadaardige vormen.