Meer borstkanker bij stewardessen: speelt kosmische straling een rol?

Stewardessen krijgen gemiddeld vaker borstkanker dan vrouwen in andere beroepsgroepen. Een overzicht van negen studies wijst uit dat er ongeveer 40 procent meer gevallen van borstkanker zijn bij vrouwelijke cabinepersoneelsleden. Waarom dat zo is, weten wetenschappers nog altijd niet precies. Een mogelijke verklaring is kosmische straling, waaraan mensen in vliegtuigen worden blootgesteld. Die straling komt uit de ruimte en bereikt de aarde, maar onze atmosfeer houdt een groot deel ervan tegen. Hoe hoger je gaat, hoe groter de blootstelling. Piloten en cabinepersoneel krijgen daardoor tijdens hun werk meer kosmische straling te verwerken dan mensen die op de grond werken.

Een opvallende rechtszaak

Een 59-jarige voormalige stewardess van Air France kreeg een schadevergoeding van een Franse rechtbank, nadat ze beweerde dat ze borstkanker had opgelopen door haar werk. Ze had in 30 jaar tijd ongeveer 12.600 vlieguren gemaakt, waarvan meer dan de helft tijdens nachtvluchten. Ze kon de rechtbank overtuigen, maar dat betekent niet dat bewezen is dat haar borstkanker door kosmische straling werd veroorzaakt. Een rechterlijke uitspraak en wetenschappelijk bewijs zijn immers niet hetzelfde. Onderzoekers zien ook andere mogelijke verklaringen voor het hogere aantal gevallen van borstkanker bij stewardessen. Het verstoorde dag-nachtritme bijvoorbeeld. Nachtvluchten, onregelmatige werktijden en het regelmatig doorkruisen van tijdzones zouden mogelijk de biologische klok kunnen verstoren. Een meer voor de hand liggende verklaring is het feit dat stewardessen gemiddeld vaker kinderloos zijn, en als ze kinderen hebben, ze die vaker krijgen op latere leeftijd. Kinderloze vrouwen en vrouwen die hun eerste kind pas op latere leeftijd krijgen, lopen een groter risico op borstkanker dan andere vrouwen.

Geen bewijs

Nog steeds is geen van deze verklaringen overtuigend bewezen. Een grote studie bij meer dan 6.000 vrouwelijke stewardessen vond bijvoorbeeld geen verband tussen borstkanker en de geschatte blootstelling aan kosmische straling. Een andere grote studie uit 2022 concludeerde dat noch kosmische straling, noch verstoring van het dag-nachtritme het hogere aantal borstkankers bij stewardessen afdoende verklaart. Blijft over: kinderen hebben of niet. Het is zeker niet zo dat vrouwelijke passagiers, zelfs frequent flyers, een groter risico lopen op borstkanker omwille van kosmische straling hoog in de lucht.

‍